Âm nhạc ngày xưa

Pink Floyd và album kinh điển Wish you were here

Năm nay với mong muốn tìm hiểu sâu về thời kỳ đầu của Rock thì Progressive và Heavy bỗng trở thành tâm điểm chú ý của mình. Âm nhạc quá cổ thực sự khó cảm nhận, cũng may có những ban nhạc dễ nghe như Pink Floyd, Yes, Genesis, Dream Theater, Iron Maiden,... đã giúp cho lỗ tai nghe được ù ù cạc cạc... Post một bài viết đã lâu...

Thế nào là Progressive Music?

Nguồn: TTVNOL

Ngày nay, khi đề cập đến "Progressive Rock" or "Progressive Metal" luôn dẫn đến câu hỏi "Thế nào là Progressive Music?"

Không có định nghĩa tuyệt đối thế nào là "Progressive Music", "Progressive Rock" hay "Progressive Metal." Muốn hiểu ý nghĩa thật sự của những danh từ trên. Một nhà chuyên môn phải tìm hiểu tất cả các thể loại phát sinh từ các danh từ đó, tính chất, phong cách, đặc điểm và những âm sắc xung quanh chúng.
Từ ngữ "Progressive" không hoàn toàn để phân loại một thể loại nhạc với các yếu tố riêng biệt nào, cũng không phải là một sự quả quyết để ép âm nhạc vào một xu hướng nghiêm ngặt trong quá trình phát triển. Đơn giản "Progressive" ngụ ý rằng âm nhạc phát triển vượt ra ngoài các yếu tố truyền thống. Vì vậy, không việc gì phải mụ mẫn về từ ngữ đó, nên hiểu là "Progressive" ngụ ý rằng âm nhạc luôn phát triển không ngừng.

Các tính chất của Progressive Music:

1) Bài hát thường rất dài: các ban nhạc chơi thể loại này có xu hướng sáng tác các ca khúc rất dài, kết hợp giọng ca rất cao và nét lướt rất dài của các nhạc cụ. Các ca khúc thường xuyên vượt qua khuôn mẫu truyền thống (gồm một đoạn nhạc, tiếp nối bằng điệp khúc rồi lặp lại cho đến khi kết thúc bài hát), phá thành từng mảnh riêng biệt không có cấu trúc cụ thể nào, nôm na là phá cách. Thông thường, các ca khúc dài từ 5 đến 10 phút, trường hợp đặc biệt có thể hơn 20 phút hoặc cả một đĩa nhạc dài từ 40 đến 70 phút chỉ có một ca khúc duy nhất.

2) Nhịp điệu luôn thay đổi: Đây là điểm riêng biệt của thể loại nhạc này, thông thường các bài hát theo nhịp 4/4 thì ở thể loại này, nhịp điệu biến chuyển liên tục, có thể từ 4/4 hoặc bất cứ nhịp nào thành 7/4, 11/8, 9/4... Các ban nhạc Progressive phải có tay trống thật tài năng giữ nhịp. Yếu tố này phá bỏ tất cả cấu trúc âm nhạc truyền thống.

3) Nhạc cụ phức tạp, giọng hát rất cao: Thể loại này sử dụng vô vàn các loại nhạc cụ bên cạnh các nhạc cụ cổ truyền như guitar, trống có thêm piona, keyboard, synthesier, có thể thêm vào kèn, sáo, violon, cello... Quy mô hơn, Progressive Music kết hợp cả nhạc cổ điển và blue. Điều này đòi hỏi tài năng của các nghệ sĩ phải thật rộng lớn, kết hợp hoàn hảo cảm xúc với âm nhạc.

Một đặc điểm điển hình nữa là giọng hát cao, trong và khoảng cách lúc lên và xuống rất lớn của các ca sĩ. Các ca sĩ thể hiện thật truyền cảm, nhiều giai điệu đối âm và hợp xướng không chỉ truyền tải cảm xúc mà còn làm tăng thêm sự hùng vĩ của âm nhạc.

4) Lời nhạc có cốt truyện: đây là sự sáng tạo tuyệt vời của thể loại này. Các ban nhạc thường có ý tưởng to lớn vào các bài hát và dĩa nhạc của họ. Như một thông lệ, lời nhạc của Progressive Music có khunh hướng phức tạp và đầy trí tuệ, đôi khi có thêm các yếu tố hư cấu, giả tưởng và cảm xúc chân thành của con người. Progressive Music tạo ra một cụm từ mới "concept album", về sau không riêng gì thể loại này có các đĩa nhạc như vậy. Các dĩa nhạc này thường dựa vào một câu chuyện hay một hành động cao đẹp để tạo ra nội dung, mỗi bài hát được kết nối với nhau kể chi tiết nội dung của câu chuyện gây cảm hứng dạt dào và trừu tượng cho người nghe.

"Concept Album"

Đối với các thể loại nhạc thông thường, một bài hát do nghệ sĩ hay cả ban nhạc sáng tác, một dĩa nhạc tổng hợp nhiều bài hát khác nhau. Progressive Music đưa thêm một từ ngữ vào từ điển âm nhạc "Concept Album". Các dĩa nhạc gồm nhiều bài hát, mỗi bài hát thể hiện một tình tiết, các tình tiết được liên kết với nhau bằng các ca khúc. Thậm chí, một dĩa nhạc thể hiện một chương, nhiều dĩa nhạc làm thành một câu chuyện. Đây là sự phát triển của âm nhạc, thể hiện sức sáng tạo độc đáo, một lý do tại sao Metal lại lôi cuốn người nghe. Theo các nhà bình luận, hầu hết các dĩa nhạc có cốt truyện đều hay, có lẽ khi đã bỏ nhiều công sức cho nội dung, các nhạc sĩ càng muốn tô bật nội dung bằng nhạc, họ muốn sản phẩm của họ phải thật hoàn hảo.

Khi nghe một "Concept Album", nếu để riêng từng bài hát, sẽ không hiểu gì cả. Người nghe cũng cần có vốn ngoại ngữ khá, hiểu biết rộng về văn hoá, xã hội , sự đầu tư đúng mực để có thể hiểu được nội dung. Nội dung rất phong phú, từ truyền thuyết, thần thoại, khoa hoc giả tưởng, truyện kinh dị, vấn đề xã hội, lịch sử... Dĩa "Concept Album" đầu tiên đã có từ năm 1967, đó là "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" của The Beatles. Đối với nhạc Rock thì "Concept Album" đầu tiên là "Tommy" của The Who, phát hành năm 1969.

Một số "Concept Album":

Angra-Holy Land
Nói về quê hương Brazil.

Armageddon-Crossing the Rubicon
Trái đất bị phá huỷ, các vì sao hình thành trở lại như thuyết
Big Bang.

Ayreon-Into The Electric Castle
Một số người đàn ông và phụ nữ bị đưa đẩy từ nhiều nơi khác nhau trong lịch sử đến căn phòng trong toà lâu đài điện.

Ayreon-The Final Experiment
Một người đàn ông mù, sống vào thời Trung Cổ thấy được tương lai.

Blind Guardian-Nightfall in Middle Earth
Mùa thu trên vùng đất Noldor trong tiểu thuyết "Silmarillion của
JRR.Tolkien.

Alice Cooper-From the Inside
Cuộc sống như một kẻ tị nạn điên rồ.

Alice Copper-The Last Temptation
Một cậu bé trốn tránh quyền lực cái ác.

Alice Cooper-Goes to Hell
Chuyến đi đến địa ngục rồi trở về.

Cradle Of Filth-Cruelty and the Beast
Truyền thuyết về nữ bá tước Hungary Bathory.

David Bowie-Ziggy Stardust
Câu chuyện về một ngôi sao nhạc Rock.

Dio-Magica
Chuyến du hành kỳ bí.

Domine-Dragonlord (Tales of the Noble Steel)
Cuộc phiêu lưu mạo hiểm.

Dream Theater-Metropolis pt II : Scenes From a Memory
Một người đàn ông sử dụng thuật thôi miên quay ngược thời gian, giải đáp một vụ giết người bí ẩn và tìm hiểu về bản thân anh ta trong quá trình đó.

Eagles-Desperado
Cuộc sống và cái chết của một kẻ liều lĩnh.

Edge Of Sanity-Crimson
Chỉ một ca khúc dài 45 phút, cuốn sử biên niên về sự trổi dậy rồi suy tàn của một bà hoàng độc ác.

Edguy-Theater of Salvation
Sự đấu tranh để tồn tại, cuộc tìm kiếm sự cứu vớt, mảnh vụn của
tâm hồn và nổ lực tồn tại như một cá thể đơn độc.

Fates Warning-A Pleasant Shade of Gray
Tâm trạng chán chườnng, tuyệt vọng của một người đàn ông.

Fear Factory-Obsolete
Từ bộ phim "Terminator".

Gamma Ray-Somewhere out in Space
Chuyến du hành vào không gian.

Genesis-The Lamb Lies Down On Broadway
Câu chuyện ngụ ngôn về một chàng trai phạm lỗi lầm, bị thế lực siêu nhiên săn đuổi. Cuộc thử thách của anh ta qua các vùng đất khắc nghiệt để sửa chữa lại sai lầm anh ta phạm phải
trong quá khứ.

Genesis-Duke
Danh vọng phá vỡ tình họ hàng.

Glass Hammer-Journey of the Dunadan
Phỏng theo bộ tiểu thuyết "Lord of the Rings".

Glass Hammer-On to Evermore
Huyền thoại về "Perelandra"

Grave Digger-Excalibur
Câu chuyện về vua Arthur, các hiệp sĩ bàn tròn, truyến thuyết về
thanh gươm Exalibur.

Grave Digger-Knights of the Cross
Những cuộc thập tự chinh vào thế kỷ 11 đến 13.

Grave Digger-Tunes of War
Lịch sử Scotland, cuộc chiến của người Scotland chống lại nhà nước phong kiến, rồi đế quốc Anh từ thế kỷ 13 đến 18.

Haggard-And Thou Shalt Trust... The Seer và Awaking Of
Centuries
Kể về nhà tiên tri người Pháp Nostradamus.

Iron Maiden-Seventh Son of a Seventh Son
Kể về một người đàn ông sinh ra với quyền lực tâm linh, thần bí.

Iron Savior-Iron Savior
Hành tinh Atlanten-con người trở lại trái đất sau 35000 năm định cư.

King Diamond-Conspiracy
Một bà già điên.

King Diamond-Abigail
Nỗi ám ảnh của một bà mẹ đang mang thai.

King Diamond-Voodoo
Cư dân mới đến định cư tại Louisiana bị tà thuật mê hoặc.

King Diamond-The Eye
Toà án dị giáo tại Pháp

King Diamond-Them
Cũng về một bà lão điên.

King Diamond-The Graveyard
Một kẻ điên khùng trả thù thị trưởng thành phố.

Mandalaband-The Eye of Vendor
Vùng đất trên hành tinh xa xưa, vị vua và các hiệp sĩ của ông
ta cùng người dân chiến đấu với các mụ phù thuỷ, thầy bùa và quái vật biển khơi.


Nevermore-Dreaming Neon Black
Cuộc sống của ca sĩ Warrel Dane, một cô gái tham gia một giáo phái rồi biến mất để lại người yêu nỗi buồn không nguôi.
Đời tư của Dane khá giống với câu chuyện anh tả trong dĩa
nhạc. Người yêu của anh cũng ra đi tương tự như vậy.

Opeth-My Arms, Your Hearse
Một câu chuyện ma.

Pain of Salvation-Entropia
Hoàn cảnh khốn khó của loài người, thuật lại câu chuyện miêu tả cuộc chiến tại vùng đất tưởng tượng Entropia.

Pallas-The Sentinel
Về cư dân thành phố Atlantis.

Pink Floyd-The Final Cut
Roger Water nói về cái chết của cha mình trong thế chiến thứ 2,
tại sao chiến tranh không kết thúc và bất công vì các nhà chính trị phản bội lời hứa đối với những người lính tham chiến.

Pink Floyd-Dark Side of the Moon
Chỉ trích xã hội đương thời, cuộc sống khiến cho một con người bị tâm thần.

Pretty Things-SF Sorrow
Một người đàn ông không đủ sức chống lại rủi ro, rồi bị điên.

Queensryche-Operation : Mindcrime
Tội ác và âm mưa trong thế giới ngầm.

Rhapsody-Legendary Tales-Symphony of Enchanted
Lands-Dawn Of Victory-Power Of Dragonflame
Truyện cổ tích về thanh gươm màu lục bảo, cuốn sử thi về vùng đất Algalord vĩ đại.

Riot-Inishmore
Chàng trai Ailen mất cô bạn gái khi di cư.

Royal Hunt-Paradox
Kiến thức của một người đàn ông về quyền hạn của Chúa trong xã hội loài người.

Savatage-Dead Winter Dead
Cuộc chiến tại Bosnia.

Saviour Machine-Legend Part I và Legend Part 2
Cuốn sách thứ nhất kể về một truyền thuyết vĩ đại gồm ba phần.

Hypertrace
Chuyến du hành vào không gian, chạn chán với người ngoài hành tinh, chinh phục các thiên hà xa lạ.

Sentenced-Down
Tự tử.

Shadow Gallery-Tyranny
Sai lầm của mộc chuyên gia vũ khí, anh ta bị đẩy vào không gian
mạng Internet, mãi mãi không trở về được.

Skyclad-Prince of the Poverty Line
Cuộc sống chán chường của người nông dân Anh thời phong
kiến.

Theatre of Tragedy-Aégis
Nữ anh hùng trong các câu chuyện thần thoại.

Thorne-America The Beatiful
Cuộc đời và bi kịch của siêu sao điện ảnh Marilyn Monroe.

Pete Townshend-Iron Man
Dựa theo chuyện khoa học giả tưởng của Ted Hughes

Pete Townshend-Psychoderelict
Một thế hệ cảm thấy chán chướng lớn lên trong thế giới bất công.

Pete Townshend-White City: A Novel
Cuộc sống nhạt nhẽo và nỗi tuyệt vọng của những kẻ vô gia cư.

Trans-Siberian Orchestra-Beethoven's Last Night
Sự kiện xảy ra tại thành phố Vien trong một đêm giông bão khi
Mephitopheles bắt linh hồn Beethoven, và điều khiển Beethoven.

Trans-Siberian Orchestra-Christmas Eve and Other
Stories
Một thiên thần giải tự giải cứu để trở về nhà.

Trans-Siberian Orchestra-The Christmas Attic
Một cô gái trẻ, lễ giáng sinh. Tầng thương chứa kho báu, và ma
lực trong không khí.

Triumvirat-Spartacus
Câu chuyện về người anh hùng Spartacus.

Virgin Steele-House of Atreus : Act I
Phỏng theo thần thoại Hy Lạp, những tên đồ tể ở Agamemnon và Kassandra , lời nguyền của ngôi đền Atreus. Câu chuyện
sau cuộc chiến thành Trojan.

Virgin Steele-Invictus
Các vị chúa phù hộ một người đàn ông chinh phục miền đất hứa.

WASP-Crimson Idol
Một đứa trẻ tâm thần.

The Who-Tommy
Một cậu bé mù, câm, điếc bị thế giới ruồng bỏ. Cậu bé cố gắng vươn lên bằng nỗ lực phi thường và được bền bù xứng đáng.

X-Wild-Savageland
Trận chiến giữa các chàng dũng sĩ can đảm với gã bá tước độc ác muốn cai trị thế giới Savageland thần bí.

Frank Zappa-Civilization Phaze III
Những người sống trong cây đàn piano.

Một số thể loại



Người nghe rất dễ nhầm lần vì có khá nhiều nhánh rẽ của Progressive Music. Một số thể loại có thể kể đến sau đây không hẳn là chính xác hoàn toàn. Ngoài những đặc điểm chung ở trên, mỗi thể loại có thêm vài nét riêng biệt khác.

1) Progressive Rock & Progressive Metal: Đây là hai trường phái chủ yếu của Progressive Music.

Progressive Rock: Xuất hiện vào cuối thập kỷ 60, phổ thông vào cuối thập kỷ 70 cho đến hôm nay. Thể loại này phát triển những nền tảng nhạc Rock cơ bản thành một tầm cao mới. Âm nhạc phức tạp và trao chuốt, luôn đòi hỏi mức độ ngày càng cao đối với các nghệ sĩ. Một vài yếu tố chính:

Giai điệu, hoà âm gồm nhiều đoạn kéo dài và phức tạp về cấu trúc. Giọng hát mang nhiều âm sắc cao, thấp khác nhau rất xa. Có thêm ảnh hưởng của các nhạc cụ cổ điển và điện tử bên cạnh các nhạc cụ truyền thống của Rock như guitar, trống, bass. Prog Rock còn có các yếu tố từ các thể loại nhạc khác như nhạc cổ điển và Jazz, Fusion.

Ban nhạc đóng góp nhiều cho Prog Rock vào thập kỷ 80 là Marillion. Các nhóm khác như Genesis, Yes đưa thêm hiệu quả âm thanh của trống và các thiết bị điện tử.

Progressive Metal: Hiểu một cách đơn giản là sự liên kết âm thanh mạnh mẽ của Heavy Metal với Progressive Rock. Ban nhạc tiêu biểu nhất là nhóm Rush của Canada.

2) Symphonic Rock: kết hợp Rock với những yếu tố của nhạc cổ điển như nhạc cụ, đoạn nhạc dạo, cách trình bày các bản nhạc. Nhạc cụ thường thấy nhất ngoài đàn, trống là synthesizer. Symphonic Rock phát triển mạnh đến cuối thập kỷ 70 nhưng xuống dốc đôi chút vào thập kỷ 80.

4) Art Rock: Thông thường được xem như một cách nói khác của "Progressive Music". Tuy nhiên, cũng có một chút khác biệt, Prog Rock có khuynh hướng phát triển từ các yếu tố truyền thống như giai điệu, nét thơ ca và kĩ thuật chơi nhạc. Art Rock lại có xu hướng thử nghiệm dùng âm thanh kết cấu với các tiểu thuyết văn học. Có ý kiến xem Art Rock như là "Prog Lite". Nghệ sĩ đi đầu có thể kể đến Bob Dylan.

5) Neo-classical & Power Metal:
Neo-classical được xem một thể loại của Power Metal, kết hợp Power với âm thanh nhạc cổ điển hiện đại. Những câu riff, các đoạn solo guitar tốc độ hoà quyện với âm thanh của đàn violon, clavico và đội hợp xướng. Đôi khi cường độ các bài hát tăng dần quanh đoạn điệp khúc tạo ra nét ca kịch, rung động. Đối với các ban nhạc theo phong cách này, ranh giới giữa Progressive với Power Metal không rõ nét lắm. Các nghệ sĩ đi đầu phải kể đến Yngwie Malmsteen, Steve Vai.

6) Fusion, Experimental, và Opera metal, Doom, AOR, Death, Black và còn rất nhiều nữa.
Progressive Music là một khái niệm rất rộng lớn. Trong tương lai, Progressive Music sẽ có thêm nhiều danh từ mới nữa.